منبع تغذیه یا پاور کامپیوتر چیست؟ چه خصوصیاتی دارد و انواع آن کدام است؟

می دانید که برای راه اندازی هر وسیله ی برقی، نیروی محرکه ای لازم است. در کامپیوتر نیز مهم ترین قسمت آن، در واقع می توان گفت قلب کامپیوتر، همان پاور کامپیوتر است که وظیفه برق رسانی به سایر نقاط کامپیوتر را به عهده دارد.

تعریف منبع تغذیه

منبع تغذیه یا پاور کامپیوتر دستگاهی است که انرژی الکتریکی را برای یک یا چند بار مصرفی (کامپیوتر)  تامین می کند. به طور خلاصه می توان گفت منبع تغذیه، دستگاهی است که انرژی الکتریکی را از یک منبع (برقی، خورشیدی، بادی و…) می گیرد و آن را با فرکانس و ولتاژ و جریان مناسبی برای بار مصرفی تامین می کند. یک منبع تنظیم شده (رگولاتور) می تواند جریان و ولتاژ خروجی تقریبا ثابتی به مصرف کننده می دهد.

انواع منبع تغذیه

1. منبع تغذیه خطی

اساس عملکرد این منابع چنین است که پس از کم کردن دامنه برق متناوب ورودی، با یک ترانسفورماتور کاهنده، آن را با یک پل دیودی یکسو می کنند، و پس از حذف ریپل با یک فیلتر ساده ی خازنی، ولتاژ و جریان خروجی را به بار می دهد. البته می توان گفت از منبع تغذیه خطی برای تثبیت هر چه بهتر ولتاژ خروجی استفاده می شود. این منابع دارای محدودیت ذاتی زیادی هستند به همین دلیل از آنها برای تامین جریان های زیاد استفاده نمی شود، ولی در مدارهایی که به نویز حساس هستند، این منابع مورد استفاده قرار می گیرند.

2. منبع تغذیه سوئیچینگ (قطع و وصل کردن جریان)

این منبع تغذیه به صورت الکترونیکی است که شامل یک تنظیم کننده جریان برای داشتن کارایی خیلی بالا در تغییر توان الکتریکی است.

مزایا و معایب منبع تغذیه سوئیچینگ

یکی از مهم ترین مزیت های این منبع، بازده بالای آن است. از آنجایی که این منبع فقط در ناحیه قطع و اشباع کار می کند، می توان گفت که توان مصرفی منبع سوئیچینگ ناچیز است و همین دلیل باعث افزایش بازده منبع تغذیه می شود.

از دیگر مزایای این منبع تغذیه می توان به حجم کم، وزن کم و تلفات آن که به صورت گرما نشتی می کند، اشاره کرد. معایب منبع سوئیچینگ عبارتنداز: پیچیدگی زیاد مدار، امکان تداخل الکترومغناطیسی، ایجاد موجک (ریپل) در فرکانس سوئیچینگ و هارمونیک ها آن.

معرفی منبع تغذیه یا پاور کامپیوتر

اکثر رایانه ها از یک منبع تغذیه یا همان پاور کیس که در کامپیوتر منبع تغذیه سوئیچینگ است، استفاده می کنند. این منبع تغذیه، برق AC (متناوب شهری) را می گیرد و به چند برق DC (ثابت) تبدیل می کند. این ولتاژها برای یک کامپیوتر معمولی بسته به شرایط جغرافیایی آن عبارتنداز: منفی 12 ولت، منفی 5 ولت، 3.3 و 12 ولت، که با این وسیله (پاور کیس) می توان انرژی الکتریکی مورد نیاز قسمت های دیگر کامپیوتر را به آن ها ارسال کرد.

دلیل روی کار آمدن منابع سوئیچینگ این است که وزن، حجم و قابلیت بهتر و بیشتری نسبت به منابع خطی دارند. پاور کیس، در پشت کیس و حداقل همراه با یک فن قرار می گیرد.

مشخصات سیم کشی یک پاور کامپیوتر

منابع تغذیه کامپیوتر یا همان پاور، به طور کلی به سه دسته تقسیم می شوند: ماژولار، نیمه ماژولار، غیر ماژولار.

ماژولار

در این نوع از پاور، کابل های خروجی برق در دو سمت خود سوکت دارند و اتصالشان به پاور با همین سوکت ها انجام می شود. اگر شما می خواهید کیسی تمیز و  بدون سیم کشی اضافی داشته باشید به شما پیشنهاد می کنیم از پاوری که ماژولار است استفاده کنید.

نیمه ماژولار

تنها تفاوت سیم کشی این نوع پاور با سیم کشی پاور فوق، این است که در پاور نیمه ماژولار نمی توان کابل برق مادربرد را از پاور جدا کرد. اما بقیه سیم ها، دو سمتشان دارای سوکت می باشد.

غیر ماژولار

با تعاریفی که در مطالب قبل ارائه شد، حدس اینکه کابل کشی پاور غیر ماژولار از کدام نوع می باشد کار سختی نیست. پاوری که تمام کابل های خروجی آن در بدنه فیکس شده باشد و معمولا تمامی کابل ها از یک حفره خارج شده باشند، از این دسته از پاورها شناخته می شوند. زمانی که از این نوع پاور استفاده می کنیم شاهد کابل هایی در کیس هستیم که مورد استفاده قرار نگرفته اند.

ویژگی پاور کامپیوتر

در این قسمت به برخی از ویژگی های منبع تغذیه یا پاور می پردازیم. می دانیم که پاور مهم ترین بخش سخت افزاری کامپیوتر است؛ زیرا با نبود پاور کیس، کامپیوتر و دیگر اجزاء آن اجرا نمی شوند. برای انتخاب پاور کیس باید حتما یک سری اطلاعات راجع به کامپیوتر، قطعات کیس و… بدانید.

اگر ولتاژ پاوری که انتخاب می کنید با ولتاژ قطعات کامپیوترتان تطابق نداشته باشد، باعث آسیب رساندن به آن ها می شود. بنابراین اطلاع از توان پاور و محاسبه پاور مورد نیاز سیستم از جمله اولین اموری است که باید قبل از خرید پاور به آن توجه داشته باشید.

پس تا اینجا متوجه شدیم که کار پاور کیس برق رسانی به قطعات کامپیوتر است. منبع تغذیه یا پاور کیس، ابعاد و اشکال مختلفی دارد که باید با مادربرد و کیس همخوانی داشته باشد.

برای انتخاب یک پاور کیس مناسب باید به نکات زیر توجه داشت:

• اولین نکته مهم این است که باید به ورژن پاور توجه کرد.
• نکته بعدی که حائز اهمیت است، این است که کامپیوتر شما چه مقدار برق مصرف می کند؟ برای یک سیستم معمولی امروزی حداقل توان مصرفی 400 وات است، اما اگر شما از سیستمی حرفه ای تر استفاده می کنید باید از پاوری با ورژن بالا و متناسب با کیس کامپیوتر خود تهیه کنید‌.
• نکته مهم دیگر درباره ی ویژگی های پاور کیس، حرارت است. دمای پایین در اطراف پاور کیس، باعث افزایش طول عمر پاور می شود. هرچه پاور حرارت بیشتری داشته باشد نشان از تلفات زیاد آن است که این اصلا خوب نیست، زیرا علاوه بر مصرف زیاد برق، اگر بیش از حد حرارت داشته باشد امکان ذوب شدن سیم های داخل پاور کیس نیز هست.
• اگر دنبال پاور کم سر و صدایی هستید باید از پاور هایی که روی آن ها فنی 12 یا 14 سانتی متری نصب شده است، استفاده کنید.
• باید دانست که نوسانات برقی بر کارآیی و طول عمر پاور کیس تاثیرات مخربی دارد. از طرفی خود پاور باعث ایجاد نویز و میدان مغناطیسی در اطراف خود می شود. اگر شما با چندین کامپیوتر کنار هم کار می کنید برای کاهش تلفات، نویز و… بهتر است از پاور های PFC(تصحیح ضریب توان) دار خصوصا در حالت Active PFC استفاده کنید‌.

چند برند برتر در تولید پاور کامپیوتر

در این زمینه اگر به دنبال مارکی ایرانی، با کیفیت با قیمت مناسب می گردید، مارک گرین(Green) را به شما پیشنهاد می کنیم. اما اگر به طور کلی دنبال این هستید که بدانید کدام مارک پاور در رتبه بهتری قرار دارد، لیست پیشنهادی ما به صورت زیر می باشد:

• پاور های دیپ کول (Deep cool)
• کور سیر(corsair)
• کولر مستر(cooler master)
• آنتک (Antec)
• ترمالتیک (thermaltake)
• انرمکس (enermax)